Tinnitus: een oorverdovend probleem

08 november 2017 | Er is de laatste jaren een zeer sterke toename van het aantal gevallen van tinnitus te zien. Zijn hierbij alleen leefstijl en leefgewoonten van belang, of spelen ook omgevingsinvloeden, nutriŽntentekorten en voeding een rol?

De medische term voor oorsuizen is: 'tinnitus aurium'. Deze term is afgeleid van de Latijnse woorden: 'tinnire' dat ‘bellen of rinkelen’ betekent; en 'aures' dat ‘oren’ betekent.
Muziek van de hersenenWanneer patiënten gevraagd wordt wat ze horen bij oorsuizen wordt dit meestal aan de hand van geluiden uit de omgeving beschreven: het zoemen van elektriciteitsdraden, het ruisen van een beekje of van de wind door de bomen, lage of hoge pieptonen of zelfs allerlei geluiden door elkaar.

Deze geluiden kunnen variëren van hard tot zacht, van hoog tot laag, van continu tot af en toe. Ze kunnen hoorbaar zijn in één oor of in beide oren. Ook kunnen de tinnitusgeluiden synchroon met de hartslag waargenomen worden.
Doodstil, maar toch lawaaiIedereen kan tinnitus ervaren: in een geluidloze ruimte of met oordoppen op lijkt het alsof er toch geluid is. In feite is er geen geluid; de waarneming van deze geluiden komt van binnenuit. Het zijn als het ware 'schijngeluiden'. Ze ontstaan doordat het gehoororgaan of de zenuwbanen - zonder dat er geluiden zijn - signalen doorgeven die in de hersenen de betekenis 'geluid' krijgen. Al kan tinnitus zeer irritant zijn, op zich zelf is het geen bedreiging van de gezondheid.

In Nederland hebben naar schatting twee miljoen mensen wel eens last van tinnitus. Daarvan heeft 15% continu oorsuizen. Bij een veel kleiner deel van deze mensen (ca. 60.000) heeft tinnitus grote invloed op de kwaliteit van leven. Slaap- en concentratieproblemen, depressiviteit en soms totale ontwrichting van het dagelijks leven kunnen het gevolg zijn. Het kan leiden tot persoonlijke problemen, problemen op het werk of in de sociale omgeving.

Eén op de drie volwassenen ervaart in het dagelijks leven wel eens een duidelijke toon in een oor gedurende een aantal seconden. Ook dat is een vorm van tinnitus. Men denkt dat dit veroorzaakt wordt door spontane activiteit in de zenuwen die, in plaats van willekeurig, tijdelijk gelijktijdig loopt en zo de sensatie geeft dat er geluid is.

Wie de aandacht richt op geluiden, hoort die geluiden steeds duidelijker. Het tikken van de klok hoort u alleen als u ernaar luistert. Wanneer andere geluiden uw aandacht opeisen zal het tikken van de klok u niet meer opvallen.
Vormen van tinnitusEr zijn twee vormen van tinnitus te onderscheiden:
- objectieve tinnitus
- subjectieve tinnitus

Bij objectieve tinnitus is het geluid (nadat het versterkt is) door een buitenstaander (bijvoorbeeld een arts) daadwerkelijk te horen. In vijf procent van de gevallen zijn geluiden afkomstig van het eigen lichaam de oorzaak.
Disco-tinnitusSteeds meer jongeren onder de 30 hebben last van tinnitus. Waarschijnlijk heeft dit te maken met het alsmaar toenemende geluidsniveau in onze maatschappij en de belasting door muziek. Veel jongeren klagen over tinnitus (oorsuizen) na een bezoek aan een concert of festival. De haarcellen worden dan een tijd sterk gestimuleerd en overbelast, zodat er minder of zelfs geen signalen aan de zenuwen meer worden afgegeven.

Na een dergelijke sterke stimulatie komt het gehoorsysteem moeilijk tot rust. Er is dan sprake van een tijdelijke slechthorendheid. Hierdoor is er vooral in een stille omgeving, meteen na de lawaaiblootstelling, een ruis of fluittoon te horen. Deze geluiden verdwijnen meestal na enkele uren of dagen. Wie zich blijvend aan te veel lawaai blootstelt, loopt echter het risico dat de tinnitusklachten niet verdwijnen.
Tinnitus en het gehoorTinnitus gaat vaak samen met een gehoorverlies. Veel mensen met tinnitus zijn zich daarvan niet bewust. Mensen met slechthorendheid kunnen de tinnitus juist waarnemen omdat ze door hun gehoorverlies minder externe geluiden waarnemen. Vaak is de toonhoogte van de tinnitus gelijk aan de toonhoogte van het gehoorverlies.

De bron van de klachten ligt meestal in het binnenoor. Het gehoororgaan bestaat naast een binnenoor, uit een middenoor en een uitwendig gedeelte.
1. Het uitwendige gedeelte bestaat uit de oorschelp en de gehoorgang (die eindigt bij het trommelvlies).

2. Het middenoor ligt achter het trommelvlies en is met lucht gevuld. Drie gehoorbeentjes (hamer, aambeeld en stijgbeugel) geven de geluidstrillingen door aan het slakkenhuis. De buis van Eustachius loopt van het middenoor naar de keelholte. Bij slikken gaat deze buis even open en geeft deze verse lucht aan het middenoor. Op die manier blijft de luchtdruk in het middenoor gelijk aan de luchtdruk aan de buitenkant van het trommelvlies.

3. Het binnenoor bestaat uit twee delen: het slakkenhuis en het evenwichtsorgaan. Het slakkenhuis bestaat uit drie met vloeistof gevulde kanalen. In het binnenste kanaal ligt het eigenlijke gehoororgaan, het orgaan van Corti. In dit orgaan liggen rijen haarcellen, die via de vloeistof de geluidstrillingen doorkrijgen. De trillingen worden hier omgezet in elektrische signalen. Via de gehoorzenuw gaan deze signalen naar de hersenen, waar ze worden opgevangen en herkend als geluiden.

Beschadigingen in het orgaan van Corti, waardoor de prikkeloverdracht naar de hersenen verandert, kunnen gehoorverlies en tinnitus veroorzaken. Daarnaast kunnen ze ook overgevoeligheid voor geluid (hyperacusis) of voor specifieke geluiden veroorzaken. Het evenwichtsorgaan ligt vlak bij het slakkenhuis en daardoor gaan gehoorafwijkingen soms samen met evenwichtsproblemen of duizeligheid.
Oorzaken van tinnitusDe meest voorkomende oorzaken van tinnitus zijn:
- Afwijkingen aan het binnenoor;
- Een harde prop oorsmeer in de gehoorgang;
- Problemen met de buis van Eustachius;
- Problemen in het middenoor;
- Overgevoeligheidsreacties van zenuwen op bepaalde geneesmiddelen;
- Afwijkingen aan gehoor- en evenwichtszenuw;
- Afwijkingen aan andere zenuwbanen;
- Een klap tegen het hoofd, hersenschudding of hersenletsel;
- Afwijkingen aan gebit en kaak;
- Afwijkingen aan de eerste en tweede halswervel;
- Afwijkingen in de bloedvaten in het hoofd;
- Hoge bloeddruk;
- Samentrekkingen van spiertjes;
- Erfelijke factoren en ziekten bijvoorbeeld diabetes of Multiple Sclerose (MS);
- Ziekte van Ménière;
- Stress, waardoor o.a. hormonale verandering kan ontstaan;
- Plotselinge harde geluiden of langdurig lawaai, ook wanneer dit in het verleden heeft plaatsgevonden;
- Histamine intolerantie;
- Overgevoeligheidsreacties van zenuwen op bepaalde voeding.

Te veel koffie, nicotine en drank, vermoeidheid, depressie en stress kunnen tinnitus verergeren. Alle activiteiten die ontspanning geven en de aandacht van tinnitus afleiden kunnen de klachten laten verminderen.
Tinnitus en straling van draadloze apparatuurUit onderzoek [1,2] is gebleken dat bij geluidsbelasting nitric oxide (NO) en reactieve zuurstofradicalen (ROS) gevormd worden en dat deze ook gevormd worden bij belasting door elektromagnetische velden (EMV) van draadloze apparatuur (RF-straling) zoals: smartphones, tablets, routers, smart meters. Het is dus niet onwaarschijnlijk dat de zeer sterke toename van het gebruik van met name smartphones, een belangrijke rol speelt in de enorme toename van het aantal gevallen van tinnitus.

Steeds meer mensen komen erachter dat ze door de dagelijkse, vrijwel constante blootstelling aan straling van draadloze apparatuur, de meest uiteenlopende klachten kunnen krijgen, zoals: slaapproblemen, oogklachten, jeuk, concentratieproblemen, hartritmestoornissen of een opgejaagd gevoel. Deze mensen zijn ElektroHoogSensitief (EHS). Deze aandoening wordt in een aantal landen al erkend en is ook medisch aangetoond door hoogleraar oncologie Dr. D. Belpomme [3].Voor meer informatie m.b.t. draadloze straling en tips om die te verminderen, zie het PDF onderaan dit artikel.
TinnitusrevalidatieVoor de meeste vormen van tinnitus bestaat geen medische behandeling die de klachten verhelpt. Tinnitusrevalidatie is in veel landen, ook in Nederland, gebaseerd op het model van Jastreboff (1990) dat laat zien dat tinnitus een probleem is, als het een emotionele reactie oproept. De tinnitus zorgt er dan namelijk voor dat niet alleen het gehoorsysteem, maar ook andere systemen in de hersenen actief worden.

Die systemen zorgen er samen voor dat de tinnitus steeds meer op de voorgrond komt. De geluiden worden daardoor steeds bewuster gehoord. Zo ontstaat een vicieuze cirkel, omdat de bewust gehoorde geluiden weer een emotionele reactie oproepen enzovoort. Zolang die cirkel niet doorbroken wordt, kan men niet aan de tinnitus wennen.
De behandeling bestaat uit twee onderdelen:1. Informatie geven over tinnitus en processen die tinnitus beïnvloeden. Het doel daarvan is perspectief te geven dat met tinnitus ook te leven is en de (emotionele) reactie erop te veranderen.

2. Geluidsverrijking: het aanbieden van een zachte ruis die naast de tinnitus hoorbaar is en de waarneming van de tinnitus (op den duur) verandert. Dit kan met behulp van een suismasker, een soort hoortoestel dat zelf een suis geeft. Als tinnitus met slechthorendheid samen gaat, wordt een hoortoestel gebruikt om meer aanbod van geluid te krijgen, bijv. van gewone omgevingsgeluiden, muziek of natuurgeluiden.

Uit onderzoek is gebleken dat het bij mensen met tinnitus, na aanvang van de klachten, gemiddeld anderhalf jaar duurt voordat ze aan de tinnitus gewend zijn en er geen last meer van hebben. De snelheid van dit proces kan in positieve zin worden beïnvloed door zo weinig mogelijk aandacht aan de tinnitus te geven.
Medicijnen en andere toxinenEen alarmerende reeks medicijnen wordt in verband gebracht met gehoorverlies. Onderzoek geeft aan dat regelmatig gebruik van aspirine, paracetamol en prostaglandinesynthetaseremmers (ook wel NSAID’s, zoals Ibuprofen) het risico op gehoorverlies significant verhoogt. Ook antibiotica, met name aminoglycosiden als amikacine, gentamicine en tobramycine – en middelen die gebruikt worden bij chemotherapie, hormoonsuppletie (HRT), antimalariamiddelen en lisdiuretica (zogeheten ‘plastabletten’) kunnen deze bijwerking hebben [17-18].

Behalve medicijnen zijn er nog andere stoffen die een verband hebben met gehoorverlies. Dat zijn onder andere pesticiden, tolueen, styreen, ethylbenzeen, koolstofdisulfide (zwavelkoolstof), lood en kwik [17]. Roken lijkt ook het gehoor te beschadigen. Mogelijk door het effect op antioxidatieve mechanismen van het lichaam, of door vermindering van de bloedtoevoer naar het gehoorsysteem.

In een onderzoek van werkers in een lawaaiige omgeving bleek dat verstokte rokers inderdaad vaker gehoorverlies hadden dan niet-rokers [19]. Een ander onderzoek toonde aan dat rokers 69 procent meer kans hadden op gehoorverlies dan niet-rokers; zelfs passieve rokers die zelf niet rookten hadden een grotere kans hierop [20]. Het risico voor kleine kinderen die bloot stonden aan tabaksrook was dubbel zo groot als voor kinderen die in een rookvrije omgeving opgroeiden [21].
Commentaar Natuurdiëtisten NederlandNiet alleen geluid, medicatie en toxinen, maar ook voedsel heeft invloed op het gehoor. Veel van het onderzoek richtte zich op antioxidanten. Onderzoek laat zien dat de vorming van vrije radicalen in het binnenoor een sleutelrol speelt bij ouderdomsgehoorverlies. Antioxidanten, die vrije radicalen opruimen, kunnen een effectief middel hiertegen zijn.

Een scala aan voedingsantioxidanten, waaronder de vitamines A, C en E, gaan tinnitus tegen als ze vóór blootstelling aan geluid worden ingenomen. Een combinatie van genoemde antioxidanten met magnesium kan tinnitus bestrijden. Het ziet ernaar uit dat de vitaminen samenwerken om zowel vorming van vrije radicalen als schade aan haarcellen in het binnenoor tegen te gaan. Magnesium beschermt de bloedtoevoer naar het binnenoor, dat ook door lawaai wordt aangetast.

In een dubbelblind, placobogecontroleerd onderzoek van twee maanden bij 300 Israëlische militaire rekruten werd door het dagelijkse gebruik van 167 mg magnesium een significante beschermende functie bij gehoorbeschadiging door geluid gevonden. Andere nutriënten die bij dit proces betrokken kunnen zijn, zijn foliumzuur en vitamine B12. In een onderzoek bij mannen van zestig jaar en ouder werd gevonden dat mensen met de hoogste foliumzuurinname het laagste risico op gehoorverlies hadden.

Een studie met als onderzoeksgroep legerpersoneel dat aan militair lawaai blootstond, wees uit dat personen met tinnitus en/of chronisch oorsuizen vaak een tekort aan vitamine B12 hadden [5-11]. Een zinktekort moet ook uitgesloten worden. Als naast het gehoorverlies ook tinnitus optreedt, zou de oorzaak daarvan een tekort aan dit mineraal kunnen zijn. Dat kan meestal gecorrigeerd worden door zinksuppletie. Zink heeft een ontstekingsremmende en antioxiderende werking, waardoor de oxidatieve stress in het slakkenhuis (de spiraalvormige structuur die trillingen omzet in geluid) afneemt.
Zuurstof tegen doofheidAls bovenstaande suggesties geen resultaat hebben, kunt u hyperbare zuurstoftherapie overwegen. Dat is een behandeling waarbij u 100 procent zuurstof inademt, liggend in een drukcabine.
In een onderzoek [12] gaf een combinatie van zuurstoftherapie en een behandeling met vaatverwijdende middelen (per infuus) een verbetering bij bijna 60 procent van de patiënten met plotseling gehoorverlies.

De behandeling zorgt ervoor dat de hoeveelheid zuurstof in de bloedtoevoer naar de oren toeneemt. De grootste verbetering was te zien bij patiënten die kort nadat ze last kregen van gehoorverlies met deze combinatiebehandeling startten.
Tinnitus, ziekte van MénièreIn een klinische studie leidde aanvullende behandeling met pycnogenol bij 55 mensen met de ziekte van Ménière en verminderde doorbloeding van het slakkenhuis (cochlea), na 6 maanden tot significant meer verbetering dan de standaardbehandeling alleen (52 controles). Bij de ziekte van Ménière is sprake van een niet goed werkend binnenoor met klachten van slechthorendheid, duizeligheid, druk in het oor, tinnitus (oorsuizen) en een onzekere loop.

Pycnogenolsuppletie leidde tot duidelijke verbetering van deze klachten. Ook was het ziekteverzuim lager dan in de controlegroep. Na 3 maanden was 87,3% van de pycnogenolgroep klachtenvrij, tegenover 34,6% van de controlegroep. De doorbloeding van de cochlea was significant verbeterd door pycnogenolgebruik [13].

Ginkgo biloba heeft volgens meerdere studies een heilzame werking bij gehoorverlies. In een onderzoek met verworven perceptiedoofheid gaf het betere resultaten dan de gangbare combinatiebehandeling met medicijnen [14]. Hoewel er nog geen optimale dosering is vastgesteld, werd in het algemeen in onderzoeken 30-200 mg/dag gebruikt, waarbij de hogere doseringen doorgaans betere resultaten gaven.

Volgens een review van de Cochrane Collaboration is er vooralsnog onvoldoende wetenschappelijk bewijs dat ginkgo-extract (120 tot 160 mg per dag) effectief is bij tinnitus, mede doordat de meeste studies van onvoldoende methodologische kwaliteit zijn. Het is mogelijk dat tinnitus, gerelateerd aan cerebrale insufficiëntie (door verstoring van de hersendoorbloeding en/of het hersenmetabolisme) beter reageert op ginkgo-extract dan primaire tinnitus (een cochleaire stoornis); ook is het mogelijk dat de gebruikte dosis te laag is. Ginkgobladextract zou vooral invloed hebben op tinnitus door het stimuleren van vaatverwijding [15,16].

Ginkgo biloba is ook nog een interessante optie bij stralingsbelasting. In een dierexperiment werden proefdieren blootgesteld aan EM-straling uit mobiele telefoons. Oxidatieve stress en de daarmee samenhangende schade aan hersenweefsel kon worden voorkomen door vooraf toegediend ginkgo-extract. In in-vitro onderzoek met humane lymfocyten is vastgesteld dat straling van gsm’s de celmorfologie aantast, (dosisafhankelijke) chromosomale schade veroorzaakt en de celdeling remt; ginkgo-extract beschermt cellen tegen stralingsgeïnduceerde mutageniteit. [22]
Marijke Verstege

Downloads:

EMV straling met tipsicon

Literatuur en links:

Bronnen:
http://www.tinnitus.nl/
https://www.hoorzaken.nl/gehoorproblemen/tinnitus-oorzaken/
https://www.vumc.nl/afdelingen/patientenfolders-brochures/zoeken-alfabet/T/tinnitus.pdf http://www.tinnitus-trt.info/tinnitus.html

Referenties:
1. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/26790619
2.http://www.stopumts.nl/doc.php/Artikelen/10958/oorsuizen_%28tinnitus%29_beter_voorkomen_dan_genezen
3. https://www.electrohealth.nl/wp-content/uploads/Belpomme-Environmental-health-2015.pdf?c=109aaa212790
4. https://jamanetwork.com/journals/jamaotolaryngology/article-abstract/2599047?resultClick=1 over magnetische transcraniale stimulatie als behandelingsmethode bij tinnitus
5. Am J Clin Nutr, 2010; 92: 416-421
6. Free Radic Biol Med, 2007; 42: 1454-1463
7. Neuroscience, 2005; 134: 633-642
8. Am J Otolaryngol, 1994; 15: 26-32
9. Clin Otolaryngol Allied Sci, 2004; 29: 635-641
10. Otolaryngol Head Neck Surg, 2010; 142: 231-236
11. Am J Otolaryngol, 1993; 14: 94-99
13. Luzzi R et al. Improvement in symptoms and cochlear flow with pycnogenol in patients with Meniereís disease and tinnitus. Minerva Med. 2014;105:245-54.
12. Undersea Hyperb Med, 2011; 38: 137-142
14. Indian J Otolaryngol Head Neck; http://www.springer.com/medicine/otorhinolaryngology/journal/12070
15. Hilton MP et al. Ginkgo biloba for tinnitus. Cochrane Database of Systematic Reviews 2004, Issue 2. Art.No.:CD003852. DOI: 10.1002/14651858.CD003852.pub2.
16. Burschka MA et al. Effect of treatment with Ginkgo biloba extract EGb 761 (oral) on unilateral idiopathic sudden hearing loss in a prospective randomized double-blind study of 106 outpatients. Eur Arch Otorhinolaryngol. 2001;258:213-219.
17. Braz J Otorhinolaryngol, 2006; 72: 836-844
18. Hear Res, 2009; 252: 29-36
19. Clin Otolaryngol, 2005; 30: 517-520
20. JAMA, 1998; 279: 1715-1719
21. Ir Med J, 1992; 85: 111-112
22. Esmekaya MA et al. Mutagenic and morphologic impacts of 1.8GHz radiofrequency radiation on human peripheral blood lymphocytes (hPBLs) and possible protective role of pre-treatment with Ginkgo biloba (EGb 761). Sci Total Environ. 2011;410-411:59-64.

Downloads:
PDF-bestand inzake straling (EMV).